Tình ca Tây Bắc

Thơ: Cầm Giang                                                   Nhạc: Bùi Đức Hạnh

Rừng cây xanh lá muôn đóa hoa mai mừng đón xuân về

Vui trong nắng vàng từng đàn bướm trắng bay khắp rừng hoa

Ngập ngừng bên suối nước reo quanh mình như muôn tiếng đàn

Bâng khuâng nỗi lòng nhịp sáo ai đưa tiếng ca rộn vang

Nếu ai đã từng một lần đặt chân tới Tây Bắc, cứ mỗi độ xuân về, nghe giai điệu lúc mượt mà tha thiết, khi rộn ràng tươi vui của bản Tình ca Tây Bắc, lòng lại rộn rã bâng khuâng, bồi hồi nhớ, lại muốn vác ba lô tìm đường ngược vềTây Bắc, cho thỏa nỗi nhớ, niềm mong. Đã một lần tới Tây Bắc, tin chắc rằng không ai lại có thể quên được, nhất là tình đất, tình người nơi đây.

Mùa xuân, mùa vạn vật sinh sôi nảy nở, trên những nẻo đường Tây Bắc, ven đường đầy hoa rừng và cỏ dại, những loài hoa không tên, hòa lẫn trong cảnh núi rừng đâm chồi nảy lộc tràn đầy sức sống với vẻ đẹp quyến rũ làm đắm say lòng người. Hoa ban trắng muốt tinh khiết đến nao lòng; hoa sim, hoa mua tím ngắt cả triền núi; hoa lau bàng bạc đung đưa nghiêng mình làm duyên trong gió, soi bóng bên dòng suối; hoa chuối rừng đỏ tươi lấp ló trên núi cao, dưới vực sâu; hoa dẻ thơm nồng nồng ngai ngái tỏa hương len lỏi khắp núi rừng…

Nhớ Tây Bắc, không thể không nhớ những con đèo Tây Bắc khúc khuỷu "ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống". Một bên là vách núi dựng đứng, ngước mỏi mắt không thấy đỉnh, chỉ thấy mây và lau lách hòa cùng một màu trắng nhờ. Một bên lại là vực sâu hun hút khói sương hay khói đốt nương bảng lảng, lạnh sống lưng mà không dám đi sát mé ngoài. Gắn bó với miền đất Lai châu, Điện Biên, không ai là không nhớ những con đèo có tên Phạ Đin, Xá Tổng, Ô Quy Hồ,…Những con đèo như thế, bây giờ đã được mở rộng, bớt cao và bớt nguy hiểm đi, nhưng ngày xưa, khi nhắc đến tên đèo là nhắc đến sự cheo leo, chỉ cần sơ sảy là nguy hiểm tới tính mạng như bỡn, thế nhưng khi xa rồi, về đến những con đường phẳng phiu dễ dãi của đồng bằng, lại thấy nhớ tới chúng đến nôn nao.

Khi người ta đang cô đơn ở một nơi xa lạ, trong ráng chiều và sương núi cùng rủ nhau ập xuống, chắc chắn rằng ai cũng sẽ cảm thấy nhớ nhà da diết. Nhưng đã đến Tây Bắc, nếm trải cái cảm giác hoàng hôn với mùi thơm xôi mới quyện cùng mùi khói bếp lan tỏa, khi xa, chắc hẳn lại nhớ cái khoảnh khắc ấy da diết, nhớ đến nôn nao trong lòng, đến nỗi đi đâu thấy khói rồi cũng nhớ, cũng tưởng như hồn đang phiêu diêu miền Tây Bắc…

Nhớ Tây bắc là nhớ đến âm thanh và hình ảnh gắn liền với đồng bào dân tộc miền núi "trâu gõ mõ, chó leo thang"…Nhớ những ngôi nhà sàn thấp thoáng ven rừng, những con suối uốn mình chảy dọc thung lũng. Những địa danh gắn liền với "nước": Nậm Lay, Nậm Cản, Nậm Na,..

Nhớ Tây Bắc, còn là nhớ tiếng chim gọi bạn tình suốt cả mùa xuân, nhớ nhịp chày khua đều đều ven sông và tiếng cọn nước róc rách chảy suốt đêm ngày. Người Tây Bắc, tuy ở vùng rừng núi, nhưng cuộc sống, lại gắn liền với những con sông.

Nhắc đến những dòng sông Tây Bắc, không thể không nhắc đến con sông Đà vừa "hung bạo" vừa "trữ tình" :  "Hùng vĩ nhất là cảnh đá bờ sông dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai, con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ bên kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện." – (Nguyễn Tuân). Hung bạo đấy, dữ dội đấy mà có lúc lại vô cùng lãng mạn: "Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân."

 Chỉ bằng những câu văn đắm say lòng người như thế, dù là người chưa từng biết đến sông Đà, cũng vẫn thấy nó đẹp dữ dội và lãng mạn biết nhường nào. Nhưng đã đến Tây Bắc, tận mắt nhìn thấy những con sông "hung bạo" và "trữ tình" nơi đây, thì ngay đến một người cả đời không viết nổi một câu văn cũng thấy trong lòng cuồn cuộn cảm xúc mãnh liệt, mới thấy rằng những câu văn của Nguyễn Tuân dù có tinh tế bao nhiêu, cũng chưa thể chuyển tải được hết.

Tây Bắc, với con sông Mã, kề bên núi Mường Hung, ngàn đời được ví như tình yêu chung thủy của đôi trai gái,đã đi vào thơ ca, nổi tiếng nhất là Núi Mường Hung, dòng sông Mã của Cầm Giang, một trong một trăm bài thơ hay nhất thế kỷ 20, đã được Bùi Đức Hạnh phổ nhạc. Không quá bám sát vào nguyên bản bài thơ, Tình ca Tây Bắc cũng có sức sống mãnh liệt, một thế đứng riêng biệt, tràn đầy tính phóng khoáng, sôi động và đằm thắm như nhịp sống núi rừng mùa xuân Tây Bắc cũng như của con người nơi đây.

Đêm mùa xuân, nghe Tình ca Tây Bắc, lòng lại phơi phới như mùa xuân, lại thấy bồi hồi da diết nhớ, lại mong mình trở lại Tây Bắc như "nai về suối cũ", bởi "tâm hồn ta là Tây Bắc, chứ còn đâu". Tây Bắc ơi…

Rừng rừng hoa với chim ca vui tưng bừng

Suối nước trong xanh soi bóng anh và bóng em

Bên nhau cùng sống vui êm đềm cùng núi rừng

Đất nước hòa bình hạnh phúc ta như mùa xuân

TT st và bt